به گزارش فصل خبر،بررسی ارقام بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد سهم فرهنگ از کل بودجه کشور به شکل نگرانکنندهای پایین است. تنها ۰.۸۵ درصد از بودجه عمومی به حوزه فرهنگ اختصاص یافته؛ عددی که پرسشهای جدی درباره اولویتهای کلان کشور ایجاد میکند.
فرهنگ، زیربنای هویت اجتماعی و عامل پیوند نسلهاست، اما نگاهی به اعداد و ارقام بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد این حوزه همچنان در حاشیه تصمیمگیریهای مالی قرار دارد. بر اساس دادههای بودجهای، کل اعتباری که برای بخش فرهنگ در نظر گرفته شده، حدود ۱۲۷ هزار میلیارد تومان است؛ رقمی که در مقایسه با حجم کل بودجه کشور، تنها ۰.۸۵ درصد را شامل میشود و حتی به یک درصد هم نمیرسد.
این نسبت پایین، در حالی ثبت شده که فرهنگ نقشی مستقیم در آموزش غیررسمی، انسجام اجتماعی، کاهش آسیبهای اجتماعی و حتی تقویت سرمایه اجتماعی دارد. با این حال، سهم آن در سبد بودجهای دولت، بسیار محدود و در مقایسه با بسیاری از بخشهای دیگر، ناچیز است. بررسی جزئیات تخصیصها نشان میدهد تمرکز اصلی بودجه فرهنگی نیز بهصورت متوازن توزیع نشده است.
در میان نهادهای فرهنگی، سازمان صدا و سیما با حدود ۴۶ همت، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که بیش از یکسوم کل بودجه فرهنگی کشور را شامل میشود. این تمرکز، باعث شده بسیاری از نهادهای دیگر فرهنگی، آموزشی و هنری با سهمهای بسیار کوچکتری اداره شوند؛ سهمهایی که در بسیاری موارد حتی کفاف هزینههای جاری را هم نمیدهد.
پس از صدا و سیما، حوزههای علمیه، برخی نهادهای وابسته فرهنگی، و ردیفهای پراکنده دیگر قرار دارند که هرکدام درصد محدودی از بودجه را دریافت میکنند. در این میان، بخشهایی مانند تولید محتوای فرهنگی مستقل، حمایت از هنر، کتاب، سینما، تئاتر و فعالیتهای مردمی، سهمی بسیار اندک دارند؛ سهمی که اثرگذاری بلندمدت آنها را با تردید مواجه میکند.
نکته قابلتوجه این است که سهم فرهنگ در بودجه سالهای گذشته، هرچند بالا نبوده، اما در برخی سالها اندکی بیشتر از رقم فعلی بوده است. کاهش تدریجی این سهم، میتواند نشانهای از تغییر اولویتها باشد؛ تغییری که پیامدهای آن الزاماً کوتاهمدت نیست و در بلندمدت خود را در افت سرمایه فرهنگی و اجتماعی نشان میدهد.
کارشناسان معتقدند نگاه هزینهای به فرهنگ، یکی از دلایل اصلی این وضعیت است. در حالی که فرهنگ در بسیاری از کشورها بهعنوان یک «سرمایه» دیده میشود، در ساختار بودجهای ایران اغلب بهعنوان یک بخش مصرفکننده در نظر گرفته میشود. نتیجه این نگاه، تخصیص حداقلی و پراکنده منابع است.
اعداد بودجه ۱۴۰۵ یک پیام روشن دارند: اگر فرهنگ همچنان در انتهای فهرست اولویتها باقی بماند، هزینههای اجتماعی، هویتی و حتی اقتصادی آن در آینده، بسیار بیشتر از صرفهجوییهای امروز خواهد بود.
