به گزارش فصل خبر، آموزش، بیشک، ستون فقرات هر جامعهای است که مسیر پیشرفت و توسعه را طی میکند. این حقیقتی بدیهی است که سرمایهگذاری بر نسلهای آینده، خود تضمینکننده استقلال، خلاقیت و شکوفایی یک ملت محسوب میشود. اما امروز، جامعه ما ناظر بر فرسایشی آرام اما محسوس در دل همین سنگ بنای حیاتی است؛ فرسایشی که در نظام آموزشی کشور ریشه دوانده و پیامدهای بلندمدت آن، آینده فرزندانمان را در هالهای از ابهام فرو برده است. “فصل خبر” به عنوان رسانهای دغدغهمند، بر خود لازم میداند تا در این مقال، به واکاوی این بحران عمیق پرداخته و ضرورت پاسخگویی مسئولین را در قبال این سرمایه ملی، برجسته سازد.
فصل اول: تعطیلیها، وقفههایی که به روند عادی تبدیل شدند
آنچه سالها پیش شاید به عنوان یک اتفاق استثنایی برای حفظ سلامت دانشآموزان در شرایط خاص (مانند آلودگی هوا یا برودت هوا) تلقی میشد، اکنون به یک رویه غیرقابل قبول تبدیل شده است. تعطیلیهای مداوم مدارس، فارغ از توجیهات اولیه، عملاً روند مستمر و پیوسته یادگیری را مختل کرده است. این وقفهها نه تنها باعث فراموشی مطالب پیشین و دشوار شدن درک مفاهیم جدید میشوند، بلکه فضایی از عدم قطعیت و ناامنی را برای دانشآموزان، معلمان و حتی خانوادهها ایجاد میکنند. وقتی آموزش به جای یک جریان منظم و قابل پیشبینی، به مجموعهای از رویدادهای گسسته تبدیل میشود، انتظار دستیابی به نتایج آموزشی مطلوب، جز اتوپیایی بیش نخواهد بود.
فصل دوم: آموزش مجازی؛ از ناجی به مانع؟
با گسترش فناوریهای نوین، آموزش مجازی به عنوان راهحلی بالقوه برای دسترسی عادلانهتر و انعطافپذیرتر به علم مطرح شد. اما در عمل، آنچه در کشور ما رخ داد، تصویری متفاوت را نمایان ساخت. سیستم آموزش آنلاین، به جای آنکه مُنجی باشد، خود به یکی از موانع اصلی فراروی یادگیری تبدیل شده است. دلایل این ناکارآمدی چندوجهی است:
• شکاف دیجیتالی: قطعی مکرر اینترنت، سرعت پایین و عدم دسترسی پایدار در بسیاری از مناطق، به ویژه مناطق محروم و روستایی، عملاً مانع از حضور مؤثر دانشآموزان در کلاسهای مجازی میشود. این خود شکاف آموزشی موجود را تشدید کرده و به نابرابری فرصتها دامن میزند.
• عدم آمادگی معلمان: بسیاری از معلمان، که ستون فقرات نظام آموزشی هستند، با چالشهای جدی در زمینه آشنایی با ابزارهای نوین آموزشی و روشهای تدریس مؤثر در فضای مجازی روبرو هستند. فقدان آموزشهای کاربردی و مستمر در این زمینه، توانایی آنها را برای ارائه محتوای کیفی کاهش داده است.
• محتوا و تعامل ناکافی: صرف بارگذاری جزوات یا ارائه سخنرانیهای ضبط شده، جایگزین تعامل پویا و جذاب کلاس درس حضوری نمیشود. بسیاری از کلاسهای مجازی فاقد سازوکارهای لازم برای پرسش و پاسخ، بحث گروهی و ارزیابی مستمر و مؤثر هستند.
نتیجه نهایی این وضعیت، چیزی جز “صرف گذراندن روزها به جای یادگیری عمیق” نیست. دانشآموزان در مقابل صفحه نمایشگر، گاه تنها شاهد گذر زمان هستند، بدون آنکه بتوانند مفاهیم را به درستی درک کرده و در حافظه بلندمدت خود تثبیت کنند.
فصل سوم: فشار مضاعف بر والدین؛ والدینی که همه نقشها را ایفا میکنند
وقتی نظام آموزشی رسمی نتواند وظایف خود را به درستی ایفا کند، بار اصلی بر دوش خانوادهها میافتد. در شرایط فعلی، والدین نه تنها مسئولیت هدایت تحصیلی فرزندان خود را بر عهده دارند، بلکه ناگزیرند نقش معلم خصوصی، پشتیبان فنی اینترنت و ابزارهای آموزشی، و حتی روانشناس برای مدیریت استرس و ناامیدی ناشی از افت تحصیلی را نیز همزمان ایفا کنند. این فشار مضاعف، علاوه بر خستگی و فرسودگی والدین، کیفیت کلی آموزش را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. این وضعیت، شکاف بین خانوادههای توانمند و دیگر خانوادهها را عمیقتر کرده و عدالت آموزشی را بیش از پیش زیر سوال میبرد.
فصل چهارم: مطالبه “فصل خبر”؛ مسئولیت کیست و برنامه چیست؟
در مواجهه با این تصویر نگرانکننده، سوالات اساسی مطرح میشود که پاسخی جزئی و قانعکننده را از مسئولین انتظار دارد:
• مسئولیتپذیری: چه کسی مسئولیت این “سالهای سوخته” آموزشی را بر عهده میگیرد؟ آیا نظام آموزشی کشور قادر به جبران این عقبماندگیهاست و آیا ارادهای برای این جبران وجود دارد؟
• برنامه عملیاتی: آیا برنامه دقیق، مدون و زمانبندی شدهای برای رفع نواقص زیرساختی، ارتقاء توانمندی معلمان، و بازسازی کیفی روند آموزش (چه حضوری و چه مجازی) وجود دارد؟
• شفافیت و پاسخگویی: چگونه میتوان از اجرای صحیح این برنامهها اطمینان حاصل کرد و سازوکارهای پاسخگویی در قبال تحقق اهداف کیفی آموزش چیست؟
“فصل خبر” این مطالبات را به عنوان یک ضرورت ملی پیگیری میکند. ما معتقدیم که تحقق یک “برنامه ملی هدفمند” برای نجات و ارتقاء کیفیت آموزش، تنها راهی است که میتواند آیندهای روشن را برای نسلهای آینده تضمین کند. این امر نیازمند عزمی جدی، تخصیص منابع کافی، و همکاری تمام بخشهای ذینفع، از دولت و نهادهای آموزشی گرفته تا معلمان، خانوادهها و خود دانشآموزان است.
فراخوانی برای اقدام
بحران کیفی در نظام آموزشی کشور، مسالهای نیست که بتوان آن را به تعویق انداخت یا نادیده گرفت. این مسئله ریشه در حال و آینده تکتک خانوادههای ایرانی دارد. “فصل خبر” امیدوار است با طرح این تحلیل، ضمن آگاهیبخشی به جامعه، مسئولین را به اتخاذ تدابیر فوری و مؤثر ترغیب نماید. آینده فرزندان ما، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند توجه و اقدام جدی است.
